Önce hangi testten söz ettiğimizi ayıralım
Evde menopoz testi ifadesi genellikle idrardaki folikül uyarıcı hormonu, yani FSH'yi ölçen kitler için kullanılır. İnternetteki belirti anketleri veya yaş hesaplayıcıları ise laboratuvar testi değildir. Birinin verdiği çizgi sonucu ile diğerinin verdiği puan aynı bilgiye dayanmaz. Her ikisini de kendi öykünüzün yerine koymamak gerekir. Sonucu görmek anlaşılır bir netlik hissi yaratabilir; ancak kolay okunması, kapsamının geniş olduğu anlamına gelmez. Bir ürünü değerlendirirken önce tam olarak neyi ölçtüğünü ve hangi soruya yanıt veremediğini sorun. Marka veya fiyat bu ayrımın yerini tutmaz.
FSH sonucu neden sınırlıdır?
FSH üreme sistemiyle ilişkili bir hormondur ve geçiş yıllarında düzeyi dalgalanabilir. Ev tipi kitler çoğunlukla belirli bir eşik üzerinde olup olmadığını gösterir. Yüksek sonuç, menopozun kesinleştiğini; düşük sonuç da geçişin olmadığını kanıtlamaz. Sonucun alındığı gün bütün süreci temsil etmez. FDA, bu testlerin menopozu veya perimenopozu kendi başına saptamadığını özellikle açıklar. Bu nedenle bir çizgiye bakarak son adet tarihinizi, belirtilerinizin nedenini veya gelecekteki hormon düzeylerinizi çıkaramazsınız. Sonuç elinizdeyse bir görüşmede paylaşabilirsiniz; tek bir sayıyı bütün bedeninizin özeti olarak görmek zorunda değilsiniz.
Klinik değerlendirme yalnızca bir sayıya bakmaz
NICE, 45 yaş ve üzerindeki, tipik belirtileri olan ve başka yönden sağlıklı kişilerde menopoz geçişinin çoğu zaman laboratuvar testi olmadan klinik olarak tanımlanmasını önerir. Adet öyküsü, kullanılan hormonlar ve yakınmaların bütünü önemlidir. Kırk ile 45 yaş arasında veya 40 yaşından önce şüphe olduğunda farklı incelemeler düşünülebilir. Bu, evde kendi kendinize bir test sırası belirlemeniz gerektiği anlamına gelmez. Hangi incelemenin gerekli olduğunu hekim değerlendirir. Kanama düzenini etkileyen ilaçlar ve ameliyat öyküsü de görüşmede belirtilmelidir; yaş tek başına kesin sonuç vermez.
Gebelik, korunma ve ilaç kararları
Evde FSH testi bir gebelik testi değildir; doğurganlığın sona erdiğini de göstermez. Pozitif sonuç nedeniyle doğum kontrolünü bırakmak güvenli değildir. Hormonal doğum kontrolü ve menopoz hormon tedavisi testin yorumunu etkileyebilir. Kullanılan yöntem, yaş ve tıbbi öykü birlikte değerlendirilmelidir. Bir sonuca dayanarak ilaç başlamak, kesmek veya doz değiştirmek yerine mevcut tedavinizi ilgili hekimle konuşun. Test kutusunun talimatları uygulama ve okuma için önemlidir; fakat bu talimatları doğru izlemek, testin yanıtlayamadığı soruları yanıtlanabilir hale getirmez. Belirsizliği daha fazla kit satın alarak çözmeye çalışmanız da zorunlu değildir.
Çevrim içi anketten ne beklenebilir?
Bir çevrim içi anket, merak ettiğiniz konuları ve görüşmede sormak istediğiniz soruları düzenlemenize yardımcı olabilir. Ancak sonuçtaki puan, kanınızdaki hormon düzeyi veya yumurtalık işleviniz hakkında bir ölçüm değildir. Soruları kendi deneyiminize göre yanıtlasanız bile aynı yanıtların farklı nedenleri olabilir. Örneğin uyku güçlüğünü işaretlemeniz bunun nedenini doğrulamaz; yalnızca konuşmak istediğiniz bir alanı görünür kılar. Bir sonuç sayfasını okurken hangi bilginin sizin yanıtınızdan geldiğini, hangisinin genel açıklama olduğunu ayırın. Tanımadığınız bir terimi not edebilir ve ne anlama geldiğini sorabilirsiniz. Anketi tamamlamamış olmanız da sağlık sorularınızı konuşmanıza engel değildir.
Sonuç yerine kullanışlı bir hazırlık
Test yaptırmış olun ya da olmayın, son adet zamanınızı yaklaşık olarak hatırlamak, önemli değişimleri ve kullandığınız ilaçları not etmek görüşmeyi kolaylaştırabilir. Birkaç kısa not yeterlidir; ayrıntılı bir dosya hazırlama mecburiyetiniz yoktur. Sonucu nasıl yorumlayacağınızı bilmiyorsanız bunu açıkça söyleyebilirsiniz. Yaşamınızı etkileyen yakınmalarınız, elinizde bir test sonucu olmasa da konuşulmaya değerdir. Yeni veya açıklanamayan kanamayı bir ev testiyle değerlendirmeye çalışmayın. Görüşmenin sonunda hangi sonucun ne anlama geldiğini ve bir sonraki adımın ne olduğunu kendi kelimelerinizle özetlemek, anlaşılmayan noktaları fark etmenize yardımcı olabilir. Belirsiz kalan soruları yeniden sormanız doğaldır.
Biraz da kendi tarafından bak.
- Aradığım şey bir tanı mı, bilgi mi, yoksa görüşmeye hazırlık mı?
- Test sonucuna gereğinden fazla anlam yüklediğim bir karar var mı?
- Bir sonuçta ölçülen bilgi ile yapılan yorum arasındaki farkı anlayabiliyor muyum?
Atlas puanları öğrenme adımların içindir; sağlık puanı değildir.
Kaynaklar ve içerik notu
Bu metin genel bilgilendirme taslağıdır. Kişisel değerlendirme yerine geçmez. Kaynaklar ülkelere göre farklı sağlık hizmeti süreçlerini anlatabilir.